Blog

Historie

Historie

Haarlo, 28 november 2018

Van woede naar redelijkheid:

“Leven is samenleven” is de beroemde uitspraak van Aristoteles. Niets is mooier maar ook niets is moeilijker. Hoe leef je samen, wat kan wel en wat niet? En als er iets gebeurt wat volgens jou echt niet kan hoe reageer je dan? Rustig en bedaard of geërgerd en kwaad?

Samenleven met anderen vraagt om afspraken. Maar ook moeten we ons uiteenzetten met allerlei emoties. Een van de heftigste emoties is woede.

Als we kwaad of woedend geweest zijn vragen we ons achteraf vaak af: waarom viel ik zo uit in plaats van verstandig te reageren? En als een ander woedend is, is het eerste wat in ons opkomt: “doe toch even redelijk!”

Woede en verontwaardiging verwijzen direct naar onrecht.

We vinden zelfs dat we woedend moeten kunnen zijn om onrecht aan de kaak te stellen. Maar is dat zo? Volgens de filosoof Martha Nussbaum liggen woede en vergelding in elkaars verlengde en vormen zij juist een belemmering voor rechtvaardig handelen. In haar boek Woede en vergeving gaat zij in op de betekenis en uitingsvorm van woede en introduceert de term ‘transitie- woede’.

Tijdens deze bijeenkomst ‘Van woede naar redelijkheid’ gingen we in op de betekenis van transitie woede en onderzoeken we op welke wijze redelijkheid verwijst naar ons menselijke vermogen om ons in te leven in de ander en verontwaardiging en woede om te zetten in erkenning. Wat helemaal nog niet zo gemakkelijk is. Behalve Nussbaum werden ook het denken van de filosoof Immanuel Kant en zijn kijk op rechtvaardigheid belicht. Volgens hem verlangen we ernaar om het juiste te doen en om het goed te hebben. Maar hoe doe je het juiste? Zowel bij Nussbaum als bij Kant gaat het om wederzijds respect en niet om een moraalleer van schuld en vergelding.

 


Eefde, 25 februari 2018

Recht doen aan elkaar

Susan Neiman. Zij pleit op bijzonder wijze voor een herwaardering van het morele denken en spreekt op een heel eigentijdse manier over goed en kwaad. Hoe ziet een samenleving eruit, in het groot of in het klein, als iedereen toegang heeft tot geluk? En recht heeft op redelijkheid? En als we opnieuw kijken naar de betekenis van eerbied en ons verlangen daarnaar?

Susan Neiman baseert zich voornamelijk op de theorie van Emanuelle Kant. En neemt de Verlichtingswaarde als uitgangspunt. Waarbij “Geluk”, “Rede”, “Eerbied” en “Hoop”. Deze waarden worden in een mooie sessie verder uitgewerkt.

Zie hier een korte samenvatting.


Eefde, 11 februari 2018

Recht doen aan elkaar

Volgens Nussbaum moeten we bij ons streven naar zo goed mogelijk omgaan met elkaar ook kijken naar emoties. Wat kunnen emoties ons vertellen? Waarom zijn ze zo heftig? En waarom worden we zo kwaad als we het gevoel hebben dat we niet eerlijk bejegend worden? Met Nussbaum gaan we in op de cognitieve betekenis van emoties waarbij met name woede en erkenning aan bod komt. Twee belangrijke emoties als het gaat om rechtvaardigheid.

Lees hier een korte samenvatting


Eefde, 28 januari 2018

Recht doen aan elkaar

Volgens Kant zijn we in staat om redelijk te zijn en autonoom te denken. Daardoor kunnen we inzien wat rechtvaardig is en daar in vrijheid voor kiezen. Plicht en vrijheid lijken op het eerste gezicht tegengesteld aan elkaar maar bij Kant vallen ze op bijzondere wijze samen. Zelfs zo dat het ons nu nog steeds bijzondere inzichten geeft.

Lees hier een korte samenvatting.

Lees hier een artikel over Kant


Doetinchem: 25 november 2017

Identiteit: Wat is onze identiteit?

Op zoek naar de identiteit. Wie of wat ben ik? De ochtend werd geopend met het Socratisch gesprek. Drie deelnemers vertelden een gebeurtenis. De groep moest aan de hand van vragen erachter komen welke eigenschappen van die personen kenmerkend waren. Op de flap-over stonden kenmerken als: intuïtie, kwetsbaarheid, vertrouwen enz.

Vervolgens werd aan de hand van het voorwerp dat iedereen mee had gebracht een verhaal geschreven vanuit het gezichtspunt van dat voorwerp. De aanwezigen werden opgedeeld in een aantal groepjes. Aan de hand van het verhaal werd geprobeerd om een beter beeld van de schrijver te krijgen. Ook hier kwamen verrassende kenmerken van de schrijver naar voren. Na de gezamenlijke sessie tijd voor de lunch.

‘s Middags theorie over het begrip identiteit aan de hand van westerse filosofen:

(idem) identiteit –> numeriek

                               –> kwalitatief

(ipse) identiteit: –> het zijn van je zelf

                              –> zelf verhouding: reflectie, moraal, bewust handelen.

(Ubuntu) identiteit: Afrikaans: zelf-toeschrijving: onderscheidende kenmerken (identificatie):

                              –> persoon

                              –> deelt met anderen.

Vervolgens aan de hand van ontwikkelings-kenmerken nog de situatie van een 14-jarige en vergeleken met de huidige leeftijd. Met de vraag of je identiteit kenmerkend is voor altijd of verandert in de loop van de jaren.

De deelnemers gaven aan genoten te hebben van de bijeenkomst. Een afwisseling van:

  • informatie verstrekking door Bart van Haaster
  • schrijven van een verhaal via een voorwerp dat je dierbaar is
  • delen van gedachten, herinneringen en inzichten met elkaar
  • veel humor met elkaar
  • al met al een geslaagde bijeenkomst.Download hier het verslag van 25 november

Hengelo: 15 november 2017

Morele beslissingen en de kracht van emoties

In ons leven moeten we regelmatig een belangrijke besluit nemen. Nadenken over iets dat ingewikkeld is, lastig en confronterend. Omdat het gaat over een moreel dilemma. Over iets dat goed is of dat we afwijzen. Bijvoorbeeld over ons werk: blijven of veranderen? Of over ons contact met buren of collega’s: zwijgen of spreken? En als het gaat om beslissingen voor kinderen: wanneer weten we wat het beste is? Bij een dilemma staan we altijd in een tweestrijd. En het roept bijna altijd heftige emoties op van verontwaardiging, angst, verdriet of woede.

Bij het nemen van morele beslissingen spelen volgens de filosoof Martha Nussbaum emoties een essentiële rol. Ze schrijft: Emoties geven vorm aan het landschap van ons geestelijke en sociale leven’. Waarmee ze aangeeft dat emoties intelligente reacties zijn op de inschatting dat iets waardevol is. Nussbaum neemt hiermee een andere positie in dan de filosoof Kant die ons morele handelen enkel baseerde op rationeel inzicht. En waar we nog steeds – ondanks de boeiende en blijvend interessante inzichten van Kant – door beïnvloed worden. Volgens Nussbaum is de tijd aangebroken dat emoties een essentieel onderdeel vormen van onze ethische redenaties.

Tijdens deze filosofielezing ging Corrie Haverkort in op de betekenis van emoties en de werking ervan op het nemen van belangrijke beslissingen. Daarbij wordt het werk van Nussbaum tegen het licht van de filosoof Immanuel Kant gehouden. Het dagelijks leven vormt echter het uitgangspunt.


Haarlo, 5 augustus 2017

Verzoening:

over betekenisvolle relaties, machteloosheid en geluk.

Iedereen kent het, dat je blijft puzzelen over iets wat gebeurd is en waar je last van hebt. Iets wat je is aangedaan door een goede vriend, een belangrijke collega of door je partner en waar je gekwetst en kwaad over bent. Of iets wat jij de ander hebt aangedaan en waar je graag op terug zou willen komen.

Samen leven en werken met mensen betekent vertrouwen hebben in elkaar. Maar zodra we anderen vertrouwen zijn we kwetsbaar, het kan immers geschonden worden. Dit brengt niet alleen verdriet met zich mee maar ook gevoelens van machteloosheid en woede. Voor je het weet ben je alleen nog maar bezig met hoe je het de ander betaald wilt zetten of hoe je jouw gelijk wilt halen. Het liefst wil je van dat nare gevoel af, zou je recht willen doen aan de situatie en je willen verzoenen. Rust hebben in je hoofd, de lucht zuiveren.

Na deze dag hebben we inzicht hoe verzoening werkt, welke functie het heeft en hoe we ermee om kunnen gaan.

Download hier het verslag van 5 augustus


Als waarden botsen … wat dan?  (Zutphen 2 maart 2017)

Wat is de impact van de komst van mensen uit andere culturen c.q. waarden op ons denken ?

Veel mensen voelen zich bedreigd dat er met de komst van vluchtelingen ook andere waarden onze samenleving binnen komen. Anderen stellen weer dat we daar helemaal niet bang voor hoeven te zijn of dat onze waarden ook niet alles zijn. Voor je het weet polariseert het gesprek. Op straat, op school, op het werk en in de politiek. En krijgt geschreeuw de overhand in plaats van keuzes gebaseerd op kennis en inzicht. Met als gevolg aarzelende professionals, wegkijkende leidinggevenden en handelingsverlegenheid bij politici. De vraag naar morele helderheid wordt steeds urgenter.

In deze lezing onderzocht filosoof Corrie Haverkort deze morele helderheid met betrekking tot ‘onze’ waarden en het concreet en constructief omgaan met culturele verschillen. De volgende vragen kwamen aan de orde:

Welke zijn de waarden waarop onze huidige samenleving is gebaseerd?


Waarom was spreken over waarden lange tijd ‘not done’ en vinden we het nu noodzakelijk?

Wat is de betekenis van tolerantie en waarom is dit soms gunstig maar soms ook niet?

Deze avond bood een heroriëntering op de vraag hoe we in onze samenleving, onze stad en buurt, kunnen staan voor belangrijke waarden bij de integratie van vluchtelingen, met oog voor morele dilemma’s en ontmoeting. Met hopelijk als resultaat meer samenwerken, begrip en inzicht om de samenleving vorm te geven in de buurt, in de klas, op school, in de zorg, op ons werk of in de gemeente.


Ouder worden in de 21e eeuw (november 2016, Hengelo en Doetinchem)
Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid worden zoveel mensen zo oud. We moeten ons realiseren dat ouder worden van deze tijd is. Kijk maar om je heen en je ziet de leeftijdsopbouw van je omgeving veranderen. Onze lange levens kennen een nieuwe fase, die nieuwe
vragen oproept. Wat betekent het om ouder te worden in de 21e eeuw? Welke waarde kun je geven aan een lang leven? De vergrijzing van de samenleving biedt ouderen nieuwe kansen die onze voorouders niet kenden. Dat lijkt ‘winst’ maar het is niet eenvoudig om als oudere in de 21e eeuw deze nieuwe levensfase een bevredigende, zinvolle invulling te geven. Immers in onze tijd hebben ouderen geen vanzelfsprekende positie meer in de samenleving. Politiek, commercie, werkgevers beschouwen jonge mensen als meest aantrekkelijke doelgroep. Jong, hip, snel en succesvol is de norm.Hoe kun je de wens om ‘eeuwig jong te blijven’ duiden? Is er een filosofische verklaring voor heersende vooroordelen tegen ouderen? Zijn er filosofische benaderingen die een wat positiever licht werpen op ouder worden?In deze workshop,  zal Suzanne Biewinga, filosoof  verschillende filosofische benaderingen toelichten en met je in gesprek gaan over alternatieven.

Susan Biewinga: aan de hand van drie  stromingen werd het ouder worden filosofisch weergegeven:

  1. Leven als kunstwerk: Simone de Beauvoir, Ayn Rand en Friedrich Nietzsche. Zij zagen de ouderdom als  achteruitgang. “Ouderdom is een degradatie waarvoor iedereen bang is, want wie oud is, is onmachtig, lelijk en ziek. Ouderdom van anderen wekt spontaan afkeer. Ouderdom wekt altijd biologische weerzin”. (Beauvoir)
  2. Leven als Lot: Marcus Tullius Cicero, Nietzsche en Wilhelm Schmid. Je kunt niet bepalen wat je overkomt: omarm het lot. “De ‘natuurlijke zin’ van ouderdom is het opgroeiende leven bij te staan door ervaringen door te geven. Je doet ook nieuwe ervaringen op: ‘Uitbloeien’. Berusting heeft een ‘culturele zin’ als reactie tegen het heersende activisme. (Schmid)
  3. Leven als leerproces: Hannah Arendt, Jan Baars en Susan Neuman. “Ouder worden is een voortgaand proces van volwassen worden. Je leert om minder conformistisch te zijn en de moed op te brengen om een eigen oordeel te vormen en daarvoor op te komen”. (Neiman).

Aan de hand van iedere stroming gingen we in groepjes en bespraken of we ons in deze stroming herkenden.


Met de beste bedoelingen: 25 juni en 19 augustus 2016

Over de kracht van filosofie in een onrustige samenleving door Corry Haverkort

Kun jij in een tijd van urgente problemen tot een helder moreel oordeel komen? Als het bijvoorbeeld gaat over verschillende waarden in onze samenleving. Waar komen onze kernwaarden vandaan? En wat is de impact op jouw denken als gevolg van instroom van mensen uit verschillende culturen?

Tijdens deze zomerdag bespraken we bovenstaande vragen aan de hand van filosofen als Susan Nijman, Immanuel Kant, John Rawls en Tinneke Beeckman (zie bij de boeken). Zij werpen een bijzonder licht op deze vraagstukken en verrijken onze inzichten. We gaan in op het ontstaan van verlichtingswaarden en onderzoeken de universele en hedendaagse betekenis ervan. Tot slot kwam de vraag aan de orde:


Waar staan we zelf voor, wat kunnen we van elkaar leren en waar kijken we weg?

Filosofie helpt ons woorden te vinden en een moreel vocabulair te ontwikkelen dat spreken over waarden mogelijk maakt, zelfinzicht verrijkt en een dialoog kan bevorderen. Corrie Haverkort begeleidde deze dag, zij is filosoof met als specialisatie wijsgerige ethiek. Het thema werd vanuit een theoretische én praktische invalshoek belicht. Het programma was afwisselend en bestond uit colleges, uitwisseling van gedachten, gezamenlijke lunch en in de lunchpauze was mogelijkheid tot een wandeling.

LEES HIER DE SAMENVATTING!


 

februari 2016: Leven is een kunst.

Bart van Haaster vertelt over zingeving en zelfzorg.

Hoe te leven?

Dat is de vraag bij uitstek in de praktische filosofie.

In onze huidige tijd is er opnieuw aandacht voor levenskunst: wat is de zin van zinvol leven en gaat het om ethiek of om zorgen voor jezelf?

Vanmorgen gaan we in deze workshop op zoek naar de kunst van het leven.

We leren van elkaars ervaringen door middel van praktische oefeningen en laten ons inspireren door uiteenlopende denkers zoals Aristoteles, Michel Foucault tot aan Rene Gude. Aan het eind van de bijeenkomt wordt een handout uitgereikt. Zo kunt je – ook na de bijeenkomst – nogmaals kennis nemen van hetgeen vanmorgen aan de orde is gekomen.

Bart van Haaster leidt de bijeenkomst. Bart is afgestudeerd filosoof. Daarnaast studeerde hij bedrijfskunde en volgde hij een opleiding tot mediator. Hij is werkzaam als docent, trainer en mediator. Bart is als docent verbonden aan Saxion Hogeschool in Enschede en maakt hij trainingen op maat voor diverse instellingen en bedrijven.

 

Download hier het document


31 juli en 17 oktober 2015: Het geheim van de eenvoud – Een ethiek van meer of minder?

Wie verlangt er niet naar een leven dat overzichtelijk is, waar er niet steeds aan je getrokken wordt en waar je je niet door van alles laat afleiden?
Eenvoud is zo’n verlangen – maar hoe leef je dat? Hoe ziet een eenvoudig leven er eigenlijk uit?
Als we spreken over eenvoud gaat het ook over het vinden van een balans tussen teveel en te weinig. Kun je gelukkig leven met minder?

Tijdens deze zomerdag bespreken we deze vragen aan de hand van verschillende filosofen, zoals: Epicurus die zoekt naar een leven vol innerlijke rust, Hobbes volgens wie de vervulling van de ene wens leidt tot weer een volgende wens, en Ton Lemaire die pleit voor een leven in eenvoud met (her)waardering voor het kleinschalige.

De dag heeft een afwisselend programma met colleges, uitwisseling, bezinning en wandeling. Want een ding is duidelijk: iedere filosoof vindt inspiratie voor eenvoud in de natuur.

Download hier de samenvatting

______________________________________________________________________

21 april 2015 : Liever Liefde

Een filosofie over liefde en relatie…en het krijgen en opvoeden van je kind.

Een van de bekendste verhalen over liefde is door Plato verwoord. ‘De oorspronkelijke mens was een bolmens met twee hoofden, vier armen en vier benen. Deze mens was zo gelukkig en machtig dat de goden zich bedreigd voelden. Dus besloot Zeus de bolmensen doormidden te snijden. Sinds die tijd is iedereen op zoek naar zijn wederhelft, de ideale partner’.

En als die ideale partner eenmaal gevonden is, is een volgende wens om samen kinderen te krijgen om vervolgens nog lang en gelukkig te leven….

Tenminste, dat is ons verlangen. De werkelijkheid laat vaak een andere kant van de medaille zien. Duurzame liefde is geen vanzelfsprekendheid meer in onze tijd. Samen als ouders een kind opvoeden én tegelijkertijd geliefden blijven, is hogeschoolwerk geworden.

In de lezing spreken we over relatie en ouderschap.

Over opvoeding kun je veel lezen, over liefde en relaties ook. Maar wat hebben beiden met elkaar te maken? Om hier zicht op te krijgen gaan we in op twee vragen:

  1. Wat is de invloed van het hebben van kinderen op je partner- liefdesrelatie?
    Lukt dat, leuke ouders zijn en ook nog geliefden? Of heeft het een juist met het ander te maken en hoe dan?
  2. Wat is de invloed van de relatie tussen de ouders op de ontwikkeling van het kind?
    Klopt het dat ouders die elkaar regelmatig een kus geven, knuffelen en  aardig zijn tegen elkaar, rustiger en evenwichtiger kinderen krijgen die het zelfs ook beter doen op school?

Liefde is niet enkel een vaag gebied waar je niets over kunt zeggen, misschien is het wel veel concreter dan we denken. Vanuit de filosofie, psychologie en vanuit hersenonderzoek, gaan we in op de liefde. En het tipje van de sluier is:

‘Verbinding en gezamenlijkheid is onze kracht’.

De lezing wordt gegeven door drs. Corrie Haverkort. Zij is filosoof en gespecialiseerd in de ethiek.Momenteel schrijft zij aan haar volgende boek met als thema liefde en ouderschap, een spannende combinatie.

______________________________________________________________________

14 maart en 21 april 2015: Tolerantie kun je leren

Nederland en tolerantie zijn twee begrippen die eeuwenlang hand in hand zijn gegaan. Recente ontwikkelingen lijken een breuk te forceren. De samenleving om ons heen lijkt te veranderen, maar als dat zo is, veranderen wij dan ook?

unnamed

  •  Wat betekent het begrip tolerantie voor jou
  • Hoe ga je ermee om in je dagelijks leven
  • Ben je nog net zo tolerant als 10 jaar geleden?

Vragen die we ons tijdens deze bijeenkomst stellen.

Maarten Kruimelaar, docent ethiek aan de Hogeschool Saxion in Enschede neemt ons mee het onderwerp nader te verkennen. Hij laat aan de hand van pakkende voorbeelden, filmfragmenten en uitspraken van grote denkers zien dat verdraagzaamheid de gemoederen al lang bezighouden.
Welke functie heeft tolerantie in een samenleving? Wat kunnen we leren van de antieke Grieken in ons dagelijks leven?

Klik hier voor de presentatie van Maarten

_______________________________________________________________________________

 18 oktober 2014: MOED

Als je de moed hebt …… komt er iets in bewegingklusje voor Jeannette en Marijke Moed

Vraagt deze tijd van ons moed te tonen? Moed tonen in ons persoonlijk leven, moed tonen in ons werk, in je relatie? Wat levert moed je op?

Hoe gaan wij om met dit onderwerp en wat hebben de filosofen erover gezegd?

We staan stil bij vragen rondom dit thema:

  • waar heb je moed voor nodig?
  • wanneer heb je moed nodig gehad en hoe heb je het toegepast?
  • wanneer had je moed nodig, maar durfde je het niet?

Aan de hand van klassieke en hedendaagse filosofen verkennen we dit onderwerp en geeft ons handvatten om ermee aan de slag gaan. Via de theorie komen we terecht bij ons eigen leven.

 


25 januari 2014; 15 maart 2014; 3 mei 2014: Drieluik over: het geluk te leven

25 januari 2014foto filosofie

Geluk: hoe zet je je talenten in voor een gelukt leven?

15 maart 2014

Gehechtheid: hoe kun je zo optimaal mogelijk omgaan met een veranderende wereld?

3 mei 2014

Compassie: hoe kunnen we zo bij de ander betrokken zijn, zodat we een verwante kwetsbaarheid voelen?

Levensvragen die we vandaag de dag stellen zijn vaak filosofische kwesties waar al eeuwen over wordt nagedacht.


 

21 september 2013: Hoe maak jij je keuze?

De bijeenkomst ging over de vraag: Hoe maak jij je keuze?image001 (1)

Iedere dag sta je voor verschillende keuzes. Je denkt na over de vraag: vandaag op de fiets of neem ik de auto naar mijn werk? Veel van onze beslissingen zijn gelukkig niet ingrijpend. Moeilijke wordt het als je beslissingen moet nemen die er echt toe doen, die verschil maken en waar anderen bij betrokken zijn. Hoe weet je of jou keuze de juiste is? Of deze recht doet aan de ander? Geïnspireerd door zowel klassieke als hedendaagse filosofen hebben we geprobeerd om deze vraag op ons zelf toe te laten passen. Corrie Haverkort heeft ons op deze filosofische reis meegenomen aan de hand van een aantal filosofen, maar ook via concrete opdrachten die we in kleine groepjes bespraken.


16 maart 2013:  Hoe kun je filosofie vruchtbaar inzetten voor je leven?

IMGP5504

Deze bijeenkomst ging over de vraag: Hoe kun je filosofie inzetten voor je leven?

We gingen er vanuit dat onze referentiekaders bepalen hoe we denken, hoe we de wereld zien en begrijpen en welke waarden en normen we hanteren. Welke oordelen we vellen en welke handelingen we verkiezen.

Bart van Haaster heeft ons kennis laten maken met filosofie als gereedschap. Zo konden wij onze persoonlijke gereedschapskist uitbreiden door alternatieve zienswijze uit te proberen. Met als doel ons handelen effectiever en ons leven gemakkelijker te maken.


 

3 Comments

  1. Henk Bos

    Bijeenkomst over Tolerantie was uitermate interessant.
    Maarten gaf helder aan hoe tolerantie door de eeuwen heen in onze samenleving een plaats heeft gekregen.
    De vraag : tolerantie kun je leren, kan volmondig met ja beantwoord
    worden. Mooi vooruitzicht in deze tijd, waarin tolerantie onder druk staat.
    Dank voor de mooie ochtend in maart jl.
    Henk Bos

  2. Susan Hulsschreuder

    Mooie en interessante bijeenkomst over liefde en ouderschap. Actueel verhaal van Corrie Haverkort. Zeer toegankelijk en helder betoog. Genoten met een leuke groep
    jonge vrouwen en gelukkig ook een aantal mannelijke toehoorders.

    Susan Hulsschreuder

  3. Wilma Reitsma

    Genoten van de bijeenkomst over tolerantie. Zeer actueel in deze tijd van spanningen tussen bevolkingsgroepen en religies. Maarten heeft het begrip helder uitgelegd en ons handvatten meegegeven hoe we tolerantie kunnen leren.

    Wilma Reitsma

Plaats een reactie!

Your email address will not be published. Required fields are marked *